4-р сарын 1-ний өдөр. Жил бүрийн энэ өдөр хайрт аавыгаа маш их үгүйлэн санадаг бөгөөд аавынхаа гэгээн дурсгалд зориулан ямар нэг зүйл хийж байхыг хүсдэг юм. Учир юу вэ гэвэл миний аав Гончигийн Дашхүү болвоос ард олондоо хайрлагдан хүндлэгдсэн хошин урлагийн нэрт мастер жүжигчин хүн байсан юм.
Намайг бүр хүүхэд байх үеэс жил бүрийн 4-р сарын 1-нд Хүүхэд Залуучуудын Театрт "Элдэв зураг" инээдмийн хөтөлбөр тавигддаг байсан ба аав маань энэ хөтөлбөрийн зохиолыг бичин бэлдэж, өөрөө тоглодог байлаа. Энэ үеэр Хүүхэд Залуучуудын Театр олны хөлд дарагдаж, билет нь шаглагдаж, инээдээр цангасан хотынхон ёстой л нэг шавдаг байж билээ. "Элдэв зураг" тоглолтыг тоглох бүрт нь үзэж, үзэх бүрдээ элгээ хөштөл инээж, театраар сэлгүүцэн тоглож, олон сайхан жүжигчин ах эгч нарын өрөөгөөр хэсч том наадамд өөрөө оролцож байгаа аятай нэг л их баяр баясгалантай амьтан явдаг байж дээ.
Тийм ч учраас энэ өдөр бол миний амьдралын жаргалтай мөчүүдийг санагдуулсан сайхан өдөр, мөн хайрт аавыгаа дурсан санаж сэтгэлдээ гуниглах тийм л нэг өдөр билээ.
Би гадаад төрхөөрөө аавтайгаа дэндүү адилхан төрсөн тул хамт явахаас их ичдэг, барагтай бол хамт явахаас зайлсхийдэг байлаа. Хамт явахаар бүх хүн бид хоёрыг хараад байх шиг санагдаад бас хамт явж байхад таарсан аавын найзууд "Дашхүү хө, чи мөн адилхан зуржээ, сайн зураач юмаа" гэж ирээд л олон юм ярьж хүүхдийг мөн ч их ичээдэг байж билээ. "Чи яагаад жүжигчин болоогүй юм ?" гээд хүмүүс надаас их асуудаг юм. Арга ч үгүй биз, жүжигчин хүний хүүхэд учраас хүүхэд наснаасаа авахуулаад урлагаар амьсгалж урлагийн сайн сайхныг мэдэрсэн түүнд татагдсан байх ёстой доо.
Үнэхээр ч аав маань жүжигчин, ээж маань кино үйлдвэрийн монтажчин бүхэлдээ урлагийн гэр бүл байсан учраас манайхаар их олон урлагийн хүмүүс байнга ирж очдог, урлагийн хүмүүстэй хамт зусланд гардаг, бас Хүүхэд Залуучуудын Театрын шинэ тавигдсан жүжгүүдийг байнга үздэг, шинээр гарсан Монгол кинонуудыг ээжийнхээ ажил дээр үздэг гээд л үргэлж урлагаар л амьсгалдаг байлаа. Нээрээ Мандухай сэцэн хатан гэх мэт олон сайхан уран сайхны киног дэлгэцэнд гарахаас нь өмнө эх хувилбараар нь үзэж байлаа. Ингээд бодохоор би урлагийн хүн болох нь гарцаагүй мэт, гэхдээ би багадаа их дуу цөөтэй бүрэг ичимхий хүүхэд байсан юм. Хэрэв хүсвэл жүжиг, кинонд тоглох боломжтой л байсан, нэг сонин юм хэлэхэд манай гэрийнхнээс надаас бусад нь бүгд ямар нэг жүжиг, кинонд тоглосон байдаг юм билээ, бүр эмээ өвөө хүртэл шүү.
Би маш ичимхий байсан тул боломж гарах бүрд зугтдаг байлаа, нэг удаа "Хайрыг хайрла" жүжгийн том бандид тоглодог хүүхэд ирээгүй, тэгээд би тэр үед театр дээр байж таараад, намайг тайзан дээр гаргах юм болвоо. Харин би зугтаад тайзны ард байдаг шатны доор жүжиг дуустал нуугдсан юм даг, хүмүүс "Дашхүүгийн том банди энд байсан хааччихав?" гээд хажуугаар хайгаад л, би нуугдаад л... Хэхэ.
Математик сонирхож эхлээд, програм зохиогч болсон маань ердөө л сургуулиасаа явахгүй гэсэн хүсэлтэй минь холбоотой. Тэр үед гэр маань шинэ байранд нүүж ороод, сургуулиасаа шилжих болоход, шилжихгүйн тулд шинэ байгуулагдсан математикийн сонгоны ангид орсноор л програм зохиогч болох зам минь тавигдсан. Хэрэв тэгээгүй бол өдийд жүжигчин ч юмуу эсвэл урлагийн өөр ямар нэг ажил хийгээд явж байх байсан бизээ.
Хэхэ, аавынхаа тухай бичнэ гэсэн чинь баахан өөрийнхөө тухай болоод хадуурчихлаа, энэ багш хүний зан л даа.
Аав маань хэдий олны танил нэртэй хүн байсан ч маш төлөв даруу, хүнд тусархаг, цайлган сэтгэлтэй, гүндүүгүй сайхан эр хүн байсан. Уран бүтээлийнх нь талаар мэргэжил нэгт нөхөд нь үнэлж дүгнэсэн, дурсан ярьсан ярилцлагууд сонин сэтгүүл дээр олон удаа хэвлэгдэж байсан тул энэ тухай биш ямар аав байсан талаар дурсаж бичье.
Гэртээ байхдаа аав маань маш их хөгжилтэй, байнга л биднийг хөгжөөсөн, хурцалсан, ухаарал хайрласан үг хэлдэг, ховорхон уурладаг тайван хүн байлаа. Ер нь аавдаа маш цөөхөн удаа зодуулж байсан юм байна, хамгийн сүүлд 3 билүү 4-р ангид байхдаа орос хэлээр долоо хоногийн гаригуудыг нэрлэж чадахгүй байсан учраас тоосоо гөвүүлж нэг сайн сургамж авч байсан санагдах юм.
Аав маань хүүхдүүдийнхээ боловсролд маш их анхаарал тавьдаг, таван хүүхдээ бүгдийг нь боловсролтой хүн болгохыг чармайдаг хүн байлаа. "Өөрийн сонгосон мэргэжлээ эзэмшсэн шиг эзэмш, үргэлж бүхний манлайд нь явж бай." гэж бидэнд үргэлж захидаг байсан. Үнэндээ бид аавын захиасыг биелүүлэхийн тулд хичээн суралцсаар бүгд сонгосон мэргэжлүүддээ эзэн болж чадсан гэж би дүгнэдэг юм.
Аав маань зураг авах хоббитой хүн байсан. Манай гэрт хар цагаан ба өнгө зураг авах, угаах бүх хэрэгслүүд байдаг, аав зураг аваад бид хоёр хамт угаадаг байсан юм. Мэдээж мэргэжлийн зурагчдыг яаж гүйцэх вэ, гэхдээ л өөртөө кайфтай зугаатай байсан биз. Сүүлдээ тэр зургийн хэрэгслүүд нь миний гараар ороод дууссан даа.
Аав маань бас хөгжим тоглох дуртай, манайх гэдэг айл чинь жүжигчнийх биш хөгжимчнийх гэмээр байдаг байсан шүү. Аав баянхуур, морин хуур гэх мэт олон хөгжмийг чадварлаг тоглодог байсан төдийгүй сонгодог хөгжим сонсох маш дуртай байсан. Дүүг маань хийлийн ангид Хөгжим бүжгийн сургуульд оруулчихсан учир гэртээ байхаараа байнга хажуудаа сонгодог хөгжим тоглуулаастай, өөрөө уярчихсан сууж байдаг дүр зураг одоо ч нүдэнд тод бууж байна. Миний хувьд дүүгийн тоглоод аавын уяраад байгаа тэр "аймаар" сонгодог хөгжим үнэхээр "залхмаар" байдаг байлаа. Мэдээж би ойр зуурын аялгуу гоётой сонгодог хөгжим сонсоно л доо, гэхдээ дүү аав хоёрын сонсож уярдаг сонгодогууд бол үнэн "аймаар". Дүү маань Хөгжим бүжгийн сургуулиа дүүргээд нэг хэсэг багшилж, Улсын Филармонид хөгжимчин хийж байгаад Швед улсад суралцахаар мордож, одоо Шведийн Хааны Академийн дэлхийд эхний 10-т тоологдох том хөгжимчинд тоогдож шавь нь болоод сурч байна.
Аав маань бас ан хийх дуртай байсан юм. Тарваганы мах, айрганд нугасгүй. Аавтайгаа хамт бригадаар хэд хэдэн удаа явж байсан ба хөдөө явахад жүжигчин ах эгч нарын дунд уйдна аа гэж байхгүй үнэхээр хөгжилтэй явцгаадаг юм. Мөн хөдөө явахад тарваганы махыг ч ёстой залхталаа иднэ, сүүлдээ идэж чадахгүй, хүмүүс жүжигчдийг ид уу гээд дайлаад байдаг, хэцүү л юм байна лээ. Ан гэснээс манай гэрт ангийн буу, сум байдаг би тэрүүгээр нь их сахилгүйтдэг байлаа. Сумных нь толгойг хананд үрж байгаад салгаад дарийг нь аваад лентэд ороож байгаад янз бүрийн тэсэрч дэлбэрдэг юм хийгээд тэрийгээ энд тэнд дэлбэлж хүн айлгадаг байлаа. Сүүлд тэрийгээ нүхэлж байгаад гар дээрээ дэлбэлээд тэгээд больсон доо. Бас хоосон хонгиог нь буунд хийгээд сумлаж байгаад хий бууддаг байж билээ. Хэхэ...
Алгадуулах, аргадуулах аавтайгаа хамт байх үнэхээр сайхан, даанч аав маань биднийгээ дэндүү эрт орхисон юм, аавтайгаа өтөлж буй хүмүүсийг хараад үнэхээр их атаархдаг даа...
Аавынхаа тухай, бага насныхаа тухай дурсахад сайхан байлаа. Би түрүүн хэлсэн жил бүрийн 4-р сарын 1-нд аавыгаа дурсан санадаг ба аавынхаа гэгээн дурсгалд зориулан ямар нэг зүйл хийж байхыг хүсдэг юм. Урьд жилүүдийн энэ өдөр аав таньдаа зориулан хүндэтгэлийн тоглолт зохион байгуулж, дуун суврага босгож , түүнийгээ дүрсжүүлэн сайхан клип хийж байсан бол энэ удаа аавдаа зориулан монголын анхны "Жүжигчний блог" нээлээ.
Дараах хаягаар орж миний аавын амьдрал, уран бүтээлтэй танилцана уу...
Одоо л ээж, аавыгаа жаргаая гэтэл
Орчлонгийн тоглоом даанч хатуу…!
Алба ажлын эрхээр газар алс одоод
Аян замыг хороосоор яаран яарсаар ирэхэд
Аав минь энэ хорвоогоос явчихсан байлаа!
“Хvvтэйгэй л нэг уулзмаар байна даа” гэж ээжид минь хэлсэн гэдэг!
Хvслийн сvvлч нь ганцхан энэ л байсан юм шvv!
Чи зэмлэл хvлээж, зэргийн нөхөддөө орхигдож болно
Чи зээрийн янзага шиг хөөрхөн бvсгvйдээ хаягдаж болно
Харин аав, ээж чинь сэрvvн тунгалаг байж
Харьж ирэхийг чинь хvлээхээс илvv жаргалыг
Хамаг орчлонгоос хайж эрэвч олохгvй…
Алдааг минь та нар бvv давтацгаа!
Аав, ээжийгээ амьдад нь амжиж баярлуулцгаа!…
Алтан дэлхийд vvнээс илvv гавъяаг ах нь мэдэхгvй ээ!
Vзээд өнгөрөх амьдралыг мөнхийн юм шиг бодож
Vдлээд буцах хорвоог vvрдийн юм шиг сэтгэж
Залуу, идэр насаа хөгшрөхгvй юм шиг санаж
Замба тивийн элгэн дээр туйлж яваа дvv минь!
Өнгөт алаг хорвоо дээр
Өөрийн сайндаа чи төрөөгvй!
Өдөр өдрийн нарыг vзэж, тэнгэрийг харах
Өндөр их тавилан хайрласан аав, ээждээ баярла!
